Ինչպե՞ս դաստիարակել խելացի երեխա. 6 խորհուրդ Մաքսիմ Պոտաշովից

Ինչպե՞ս դաստիարակել խելացի երեխա. 6 խորհուրդ Մաքսիմ Պոտաշովից

08.03.2019 0 Автор navasabv

ախսում: Իմ գիտելիքները ես բացառապես գրքերից էի քաղում: Իսկ ահա ֆիզիկատեխնիկական ֆակուլտետում շատ էի պարապում:

Իմ որդիներն արդեն իսկ սովորել են ԱՄՆ-ում, և դա նրանց դուր է եկել հիմնականում նրա համար, որ ամերիկյան դպրոցում նրանցից ոչինչ չէին պահանջում: Այնտեղ իսկապես շատ վստահելի հարաբերություններ են ուսուցչի և սովորողների միջև, իսկ ուսումնական պրոցեսն ավելի շուտ խաղային բնույթ է կրում: Բայց դասավանդման որակն այնտեղ բավականին ցածր է իսկապես: Այս թեմայով ես զրուցել եմ ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Իսրայելում ապրող ընկերներիս հետ ու հասկացել, որ ամենուր իրավիճակը մոտավորապես նույնն է: Ամեն ինչ ուղղված է երեխաների անձի ձևավորմանը և աճին, նրանց չեն ճնշում և առանձնապես չեն սահմանափակում: Բայց դրսում ծնողները, առանց բացառության, բողոքում են նախնական կրթության մակարդակից:

Հիմա իմ տղաները սովորում են սովորական մոսկովյան դպրոցում, ընդ որում՝ ուսումնական բավականին բարձր մակարդակի:

Խորհուրդ 3. Կարևոր չէ, թե որտեղից է երեխան գիտելիք քաղում:

Իմ մանկության տարիներին (1970-80-ական թթ.) ինֆորմացիան ինքն իրեն ասես օդից էր գալիս: Անհասկանալի է՝ որտեղի՞ց և ինչպե՞ս էր այն մարսվում, բայց մարսվում էր: Մեր ժամանակներում մենք հեռուստատեսությամբ շատ ուսումնական հաղորդումներ էինք նայում, որոնք բավականին օգտակար էին: Շատ վատ է, որ հիմա այդպիսիները չկան: Եվ հետո, չնայած հիմա ինֆորմացիա ստանալն ավելի հեշտ է, այժմյան երեխաները չեն օգտվում դրանից: Նեղ է նրանց հետաքրքրությունների շրջանակը: Եթե նկատած կլինեք, երբ ժամանակակից երեխաներին այնպիսի հարց ենք տալիս, որոնց պատասխանը նրանք չունեն, պատասխանում են` մենք դա դեռ դպրոցում չենք անցել: Սա ինձ ամենաշատն է ապշեցնում. մի՞թե հետաքրքիր չէ քիչ ավելին իմանալ, քան դասարանում քեզ պատմում են:

Մի քանի տարի առաջ ես տղայիս խնդրանքով նրան էլեկտրոնային գիրք-ընթերցարան նվիրեցի: Անընդհատ տարբեր գրադարաններ էի ներբեռնում դրա մեջ: Եվ մի պահ մտածեցի. բա մենք մեր մանկության տարիներին չունենայի՞նք սրանից: Լավ գրքի համար մենք հերթ էինք կանգնում, թղթի թափոն հանձնում կամ վերավաճառողներից գնում ու անհագորեն կարդում: Ի դեպ, բացի գեղարվեստական գրականությունից, ես չէի բաժանվում նաև բազմահատոր «Սովետական մեծ հանրագիտարանից»: Հիմա ես դրանք նվիրել եմ տղաներիս, սակայն նրանք դեռևս առանձնապես հակված չեն բացել այդ հատորները: Նրանց համար ավելի հետաքրքիր է նույն բանը փնտրել ու գտնել համացանցում:

Խորհուրդ 4. Պետք է ոչ թե արգելել, այլ գրավել երեխային ինչ-որ բանով:

Ժամանակակից երեխաները լրացուցիչ ինֆորմացիա ստանալու բազմաթիվ աղբյուրներ ունեն, չնայած դրանք հիմնականում ոչ մի արժեք չեն ներկայացնում: Նկատի ունեմ, օրինակ, խաղային ֆիլմերը, որոնք պետք է նայել՝ սպիտակ ագռավ չհամարվելու համար, համակարգչային խաղերը, չաթերում անիմաստ խոսակցությունները, և այլն: Ինֆորմացիայի աղբյուրներն այժմ անհամեմատ շատ են, քան իմ մանկության տարիներին, սակայն դրանց գերակշիռ մասը վտանգավոր է դեռահասի չձևավորված գիտակցության համար: Կարելի է փորձել սահմանափակել դրանց մատչելիությունը երեխայի համար, բայց այդ դեպքում Ձեր երեխան այդ արգելքները կփոխհատուցի վնասակար սովորույթներով: Սա ավելի լավ հեռանկար չէ, իհարկե: Երեխայիդ անընդհատ չես կարող ֆիլտրել. դա անհնար է: Բացի այդ, չէ՞ որ արգելված պտուղը քաղցր է: Երեխան միշտ էլ կգտնի Ձեր արգելքները շրջանցելու ձևերը, իսկ իսկապես կարևոր որևէ բանի վրա երեխայի ուշադրությունը բևեռել ի վիճակի է ցանկացած ոչ անտարբեր ծնող:

Խորհուրդ 5. Խելացի երեխան պարտավոր չէ կծկված ու թույլ լինել:

Իմ մանկության տարիներին ես ակտիվորեն զբաղվում էի լողով, բասկետբոլով, էլի շատ բաներով: Մեր սերունդը հիանալի, կայտառ, առողջ ու ակտիվ մանկություն է ունեցել: Հիմա, իհարկե, առաջվանը չեմ, բայց հաճախակի քայլում եմ, լրջորեն հետաքրքրվում եմ սկանդինավյան քայլքով: Ինչպես իմ անձնական փորձն է ցույց տալիս, ամեն ինչ համատեղելի է: Եվ լավ ընտանիքի խելացի երեխան բոլորովին էլ պարտադիր չէ, որ թույլ ու կծկված լինի:

Վերջին 2 տարին ես հաճախել եմ ֆիզիկամաթեմատիկական դպրոց: Այնտեղի միջավայրը, իհարկե, տարբերվում էր նախկին դպրոցից: Բայց իմ նոր համադասարանցիները նույնպես փողոցով մեկ վազվզում էին, ֆուտբոլ խաղում և կրակում պարսատիկներից: Այնպես որ, իմ դպրոցական տարիները բավականին նորմալ են ընթացել, և ես բոլորովին էլ «բոտանիկ» չեմ եղել:

Խորհուրդ 6. Երեխային հնարավոր չէ սովորեցնել, բայց նրան կարելի է և պետք է սովորեցնել սովորել:

Վստահ չեմ՝ դիտելու իմաստով, բայց երեխայի մասնակցությունն ինտելեկտուալ խաղերին շատ օգտակար կարող է լինել նախ՝ այն պատճառով, որ դրանք թիմային խաղեր են: Դրանք սովորեցնում են փոխգործակցություն, շփումներ, զարգացնում են ուրիշներին լսելու, սեփական տեսակետը հիմնավորելու ու պնդելու հմտություններ: Այս բոլոր թվարկածներս շատ կարևոր են երեխայի անձի ձևավորման համար: Բացի այդ, վստահորեն կարող եմ ասել, որ այդպիսի խաղերին մասնակցությունը կտրուկ բարձրացնում է երեխայի ինքնագնահատականը, և նրանք սկսում են հասկանալ իրենց ուժեղ և թույլ կողմերը: Անխուսափելիորեն այդ դեպքում նրանց մոտ գլուխ է բարձրացնում գիտելիք ստանալու նկատմամբ ձգտումը: Սակայն պետք չէ շտապել: Այս ոլորտ երեխաներին պետք է բերել 13 տարեկանից ոչ շուտ: Ինտելեկտը ստատիկ մեծություն չէ: Իհարկե, երեխայի զարգացման մակարդակի վրա մասնակիորեն ազդում է ժառանգականությունը, իսկ ահա մնացածը Ձեր ձեռքերում է: Ծնողի խնդիրը պետք է լինի իր երեխային մտավորական գործունեությանն ու առաջ ընթանալուն պատրաստելը:

Նյութի աղբյուր